AbiusX

و اما متن‌باز… یا همون اوپن سورس خودمون، امروز می‌خواهم راجع به متن باز و ربط اون به آزادی و دموکراسی و حقوق بشر صحبت کنم! پس گوشاتو باز کن و با دقت بشنو …

از حدودای سال ۱۹۹۸ که اپن سورس و متن‌باز عمومی‌تر شد، همه فهمیدن که چقدر خوبتره. مخصوصا بعد از اینهمه مدت که امثال مایکروسافت محصولات بنجل خودشون رو به زور غالب بازار می‌کردند و کسی هم چیزی بهشون نمی‌تونست بگه، سیستم‌های متن باز سریعا به بازار اومدن و رشد کردن و عالی شدن و حالا هم که دیگه عرصه رو تا حدی برای بقیه تنگ کردن که جایی برای حضور متن بسته نمونده. یادمه پارسال و پیارسال و سال قبلش توی دانشگاه برامون یک فیلمی پخش می‌کردن که خیلی حماسی بود به اسم انقلاب اپن سورس (OS Revolution) و باعث می‌شد همه عاشق متن‌باز و متنفر از متن بسته بشن! و اما متن باز اصلا چی هست…

متن‌باز یعنی اینکه گروهی که زحمت می‌کشن و یک نرم‌افزاری رو تهیه می‌کنند، باید و واجبه که به همراه خود برنامه قابل اجرا، کد منبع رو هم در اختیار مخاطب قرار بدن تا هر تغییری که می‌خواهد توش بده، و این کد رو هم رایگان بدند. خوب این رایگان بودن کد باعث می‌شه که هرکسی که خواست بتونه کد رو دانلود کنه و خودش کامپایل کنه برای همین اکثر برنامه‌های متن‌باز رایگان هم هستند، ولی بعضی‌هاشون نیستند. تازه همشون راهنمایی کافی هم توی سایتهاشون دارن که کد رو به مخاطب توضیح می‌ده و برای اینکه بتونه تغییر و توسعه‌اش بده مخاطب رو راه می‌ندازه. هرکسی که کد رو تا حد قابل قبولی تغییر بده، می‌تونه کد رو به اسم خودش کامپایل کنه و به صورت یک محصول اپن سورس بفروشه. خوب قطعا اونی که کد رو تغییری داده که بهتر کرده مشتری‌ها سراغش می‌رند که این باعث رقابت شدید و رشد قابل توجه می‌شه، از طرفی که همه هم می‌تونند توی این توسعه و رشد سهیم باشند و اصلا خودشون شروع کننده باشند.

حالا سود متن باز از کجا میاد؟ معمولا کمپانی‌های بزرگی که وجود دارند و خودشون رو روی متن باز انتقال دادند (مثل نوکیا، سان، کانونیکال، ردهت، ناول و …) از دو طریق سود می‌کنند : اول اینکه از پشتیبانی نرم‌افزارهای غول پیکر مثل لینوکس‌هایی که بر روی سرور نصب می‌شه، دوم هم از طریق ارتقا و بهبود سیستم‌های خودشون و کسب بازار بیشتر (مثل نوکیا) یعنی اینکه سرورهای قدرتمند و نرم‌افزارهای غول پیکر رو که می‌فروشند، قرارداد پشتیبانی می‌بندند که اگر امکان جدیدی لازم داشت بنویسند یا اگر مشکلی پیش آمد رفع کنند (در طی زمان) و اینکه با قراردادن محصول خودشون توی اپن سورس از پتانسیل این جریان برای رشد استفاده می‌کنند و محصولشون یک سر و گردن از بقیه جلو می‌افته (مثل تفاوت سیستم عامل لینوکس و مک با ویندوز)

خوب هرجوری که به متن‌باز نگاه کنیم یک حرکت بسیار انسانی و خوبه و همه هم بهش علاقمندند که آزادی باشه و هرکسی بتونه کد رو داشته باشه و هرجاییش رو تغییر بده و نرم‌افزارهای بسیار حرفه‌ای رو (که حاصل زحمت‌های بسیاری هست) رایگان دریافت کنه! علاوه بر اینها انسان‌های بسیار خوبی در قالبی کاملا تیمی و دوستانه بدون چشمداشت به پول و حقوق و روحیه خبیث، کار می‌کنند و پروژه‌ها رو جلو می‌برند، اونهم از جاهای مختلف جهان. درست مثل دموکراسی و حقوق بشر…

اما نکته جالب اینه که توسعه دهنده‌های بسیاری توی دنیا وجود دارند که به رایگان برای پروژه‌های متن‌باز کار می‌کنند و باعث رشد و ارتقای اونها می‌شن و مدیران پروژه هم طوری باهاشون رفتار می‌کنند که انگار خیلی افتخار دادن ایشون رو توی پروژه به این مهمی راه دادند! بعد هم که پروژه به یک جایی رسید یک نسخه رایگان می‌دن به توسعه دهنده و دیگر مشتریان، اسمشون رو هم توی توسعه دهنده‌ها می‌نویسند و چندین نسخه پولی هم می‌دن به مشتریان حرفه‌ای تر و پولش رو هم کاملا می‌ذارن توی جیب خودشون، دریغ از ساعتی یک ریال برای توسعه دهنده‌ها !

شاید این امر بدیهی و واضح به نظر نرسه، اما دقیقا توی حوزه نرم‌افزار هم، متن‌باز مثل حوزه جهانی‌سازی و اقتصاد آزاده که فقط به نفع سرمایه‌داران اصلیه و بقیه دارن بیگاری می‌کنن، اونهم با شعارهای بسیار قشنگ و با رضایت کامل! حالا بگیرید یقه پرتقال فروش را …

مطالب مرتبط