عقلانیت بروکراتیک و روحیه جهادی

Written by AbiusX on . Posted in انتقادی, تحلیلی, سیاسی, علمی, مذهبی

یکی از مسائل بسیار بسیار بسیار مهم در مدیریت خرد و کلان اجتماعی، بجث بروکراسی و عقلانیت بروکراتیک است. به جرئت می‌توان ادعا کرد که راجع به این موضوع بحث‌های بسیاری شده ولی از دیدگاه اسلامی و الهی نگاهی کامل به آن صورت نگرفته است، بنابراین انتظار داشته باشید که با خواندن این مطلب دیدگاه شما دگرگون شود.

بروکراسی از اعصار ابتدایی اجتماعات بشری وجود داشته است، و از آن به عنوان مدلی برای پیشبرد فعالیت‌های اجتماعی استفاده می‌شده است؛ اما از اواخر قرن ۱۸ به عنوان تنها راه جلوبردن اهداف اجتماعی و حکومتی توسط غرب تبلیغ و ارائه شده است. از آنجایی که اکثر افراد با بوروکراسی به اندازه کافی آشنایی دارند، به جای مطرح کردن مدل آن، به تشبیه آن به مدلی ساده‌تر و کلی که موارد مورد نظر را برجسته می‌سازد، بسنده می‌کنیم.

نیاز به بروکراسی با اومانیزم تشدید شد، هنگامی که افراد اهداف والای انسانی را «خود» پنداشتند، دیگر در یک قالب واحد و برای هدفی واحد کار نمی‌کردند، بنابراین نیاز بر آن شد تا گروهی از آنها نقش نظارتی و کنترل کننده بقیه داشته باشند. هنگامی که ناظران خود به فساد فردی پرداختند و به جای جلو بردن «کار» به جلو بردن اهداف «خود» پرداختند، نیاز شد تا قوانینی نیز بر این سیستم واقع شود و «گردش اداری» یا همان بوروکراسی نام بگیرد.

عقلانیت بروکراتیک و اومانیسم

عقلانیت بروکراتیک، که به وسیله غرب لیبرال به عنوان تنها راه حل جلو بردن فعالیت‌های جمعی پروپاگاندا می‌شود، مانند آن است که جمعی را در جایی گرد هم آوری با چشم‌های بسته، هر کسی به سویی بدود با تمام قدرت (به سوی اهداف شخصی خویش) و سیستم نظارتی-مدیریتی-بروکراتیک مانند کشی بر دور کمر تمام اینها بسته شود به طوری که کسی نتواند بیش از حد در سمتی که می‌خواهد بدود و مجبور شود در راستایی که سازمان می‌خواهد نیز، قدمی بردارد.

اینگونه عقلانیت، درصد قابل توجهی از نیروهای انسانی را صرف مهار کردن نیروهای انسان‌های دیگر می‌کند و نهایتا در انتها درصد کمی نیرو در راستای هدف می‌ماند، که خروجی یک سیستم بروکراتیک خوش‌پرداخت است. همین سیستم بروکراتیک اگر در کشور جهان سوم، با ساختی نه چندان منظم پیاده شود، بعید نیست که ضرر ده نیز باشد.

نکته قابل توجه آن است که با زیرساخت‌های انسانی و اجتماعی نظام‌های اومانیستی و لیبرال، چاره دیگری نخواهد بود، چنانچه در ادامه بحث خواهیم دید اینگونه نظام‌ها هرموقع خواستند رشدی جهنده داشته باشند با دلایل واهی دست به دامان عقلانیت جهادی شدند.

و اما عقلانیت و روحیه جهادی، در جمعی قابل پیاده‌سازیست که هدف افراد تا حد زیادی مشترک باشد. در این جو نیروی نظارتی خود نیز دست به کار خواهد شد و بدون نیاز به صرف توان خود برای کنترل دیگران، تنها خط را نشان می‌دهد و همه خود با تمام توان خود (و حتی فراتر از آن) در مسیر می‌تازند، چنانچه نمونه‌های عملی آن در انقلاب اسلامی ما بسیار دیده شده است، و همچنین در حکومت اسلامی زمان پیامبر اسلام.

روحیه جهادی احتیاج به هدف مشترک جمع دارد، حال این هدف الهی باشد یا غیرالهی. در مواردی که هدف الهی نیست، یک پروپاگاندای پوچ باید توده‌ها را به سوی آن سوق (یا به عبارت بهتر هل) دهد، مانند شوروی سابق و جهان کومونیسم که اکنون به رخوت‌ محورترین جوامع دنیا تبدیل شده اند و یا فاشیزم و نازیزم در اروپا و آلمان که مدتی با احساس غرور و تهییج افراد با موسیقی و سخنرانی رشدی جهشی داشتند و پس از آن به رکود انگیزشی کشیده شدند.

و اما در عقلانیت جهادی الهی، نه تنها هدف از میان نمی‌رود، بلکه هر روز قویتر نیز می‌شود. نه تنها هدف در فواصل زیاد پراکنده نمی‌گردد، بلکه هرچه جلوتر برود متمرکزتر نیز می‌گردد و نه تنها روحیه جهادی از میان نمی‌رود و سرعت بالای سازندگی متوقف نمی‌شود، بلکه خداوند نیز توفیق خود را شامل این جمع می‌گرداند و رشد آنها را دوبرابر می‌سازد.

بر همین اساس است که جمهوری اسلامی علی‌رقم نیروهای مخالف بسیار زیاد و اراده‌های جمعی قوی که برای توقف رشد آن خرج می‌شوند، روز به روز با سرعت بیشتری رو به جلو حرکت می‌کند و بر قشر فهمیده واجب است که از مسموم شدن این عقلانیت توسط بروکراسی غربی (که هم اکنون نمونه‌های بسیاری از آن را آفت دولت می‌دانیم) جلوگیری کند.

پ.ن : جا دارد در همین راستا به سخنرانی استاد رحیم پور ازغدی در این لینک هم گوش دهید.

Tags: , , , , , ,

Trackback from your site.

Comments (2)

  • یک مزاحم آشنا

    |

    so useful:)

    Reply

  • محسن رضاپور

    |

    سلام…
    خیلی جالب بود دوست من….
    موفق باشی شدید

    Reply

Leave a comment